Bir arama motoruna girip “Londra’nın ikonları” yazdığınızda karşınıza çıkacak ilk görsellerden birisi şehrin meşhur black cab’leri (siyah taksileri) olacaktır. Onlarca yıldır dünyanın en önemli başkentlerinden birinde yüz binlerce insanı taşıyan bu araçların en bilindik özelliği ise siyah renkte olmasıdır. Bu rengin seçilme nedeni ise tamamen duygusal(!).
English Summary
London’s famous black cab or hackney carriage has been an iconic symbol of the city for decades. Its origin dates back to the 1600s with horse drawn carriage, later replaced by motor vehicle in the early 20th century. A key regulation introduced in 1906 required London taxi to have a 25 foot turning circle, allowing it to manoeuvre easily through the city’s narrow street.
The modern black cab tradition began after World War II, when Austin launched the FX3 in 1947 and later the FX4. This model was fuel efficient and affordable, and since many post war Londoner could not afford to pay extra for coloured version, the black painted model became dominant, securing its place as the city’s taxi icon.
Today, however, the black cab faces decline. A 2025 report warned that it could disappear by 2045 unless action is taken, citing high vehicle cost, the rise of ride hailing app like Uber, and the demanding Knowledge exam. Despite this, as of February 2025, there are still 16,847 black cab in London, though the future of this tradition remains uncertain.
Londra’nın herhangi bir yerinde olduğunuzu hayal edin. Cep telefonunuzun şarjı bitmiş. Acil yetişmeniz gereken bir dersiniz, toplantınız veya arkadaş buluşmanız var. Boş bir siyah taksiyi gözünüze kestirdiniz ve elinizi kaldırıp filmlerdeki gibi “taksi” diye bağırdınız. İçeri bindikten sonra sadece gideceğiniz sokağın ismini söylemeniz yeterli olacaktır. Çünkü siyah taksi şoförleri bu mesleği yapabilmek için 150 yıldan fazladır 25.000 sokağı ve şehrin 125.000 önemli noktasını ezbere bilmek zorundadır. Lisansı çok zor alınan Londra taksilerinin kökenleri ise oldukça geriye gidiyor.
İki beygirli (sayıyla 2) taksiler
1600’lü yıllarda atların çektiği arabalara sahip olan zenginler, hem hayvanların hem de arabaların masraflarını çıkarmak için bu araçları kullanmadıkları zamanlarda kiralıyorlardı. 6 kişinin oturabildiği bu araçlar, iki atın çekmesiyle hareket ediyordu. 17. yüzyılda hem özel araçlar hem de kiralanabilen araçlar yaygınlaşınca Londra’da trafik de artmaya başladı. 1830’ların sonuna gelindiğinde kiralanabilen araçlar artmış ve boyutları küçülmüştü. Aynı zamanda kiralama fiyatlarının da görece ucuzlamasıyla daha geniş halk tabakasında kullanılmaya başlandı. Bu gelişmeler, ilerleyen yıllarda motorlu araçların sahneye çıkmasının da zeminini hazırladı. Teknoloji geliştikçe atların yerini motorlu araçlar almaya başladı.
Atlar gitti yerine motorlu araçlar geldi
1900’lerin başında birçok farklı firma motorlu araçlar üretmeye başladı. Özellikle Londra’da motorlu taksilerin sayısı gözle görülür şekilde artıyordu. 1906’da İngiliz hükümeti, Londra’da taksi araçlarının tekerleklerinin 25 feetlik dönüş çapına sahip olmasını zorunlu kıldı. Yani Londra taksilerinin normal araçlara göre çok daha seri şekilde manevra yaparak trafiği rahatlatması amaçlandı. Aynı zamanda bu kuralın ardından, aşırı dar Londra sokaklarında taksiler daha rahat hareket etmeye başladı. Şehrin ikonik taksileri ise 2. Dünya Savaşı sonrası dönemde ortaya çıktı.
İngiliz taksileri neden siyah?
1947’de bir İngiliz şirketi olan Austin, FX3 modeliyle bir araç piyasaya sürdü. Dizel versiyonu az yaktığından bir anda Londra’da taksicilerin favorisi haline geldi. Bu aracı biraz daha geliştiren şirket FX4’ü piyasaya sürünce adeta satış patlaması yaşadı. Görece ucuz ve az yakan bu araç tam 39 yıl boyunca ufak tefek değişikliklerle üretildi. Birkaç farklı renk alternatifi vardı. Fakat o yıllarda savaştan çıkan İngilizler, farklı renkler için ekstra para vermeye yanaşmıyordu. Bu nedenle siyah olan modeli Londra’nın ikonik taksisi olarak şehrin tarihine adını yazdırdı. Her ne kadar bu taksiler oldukça meşhur olsa da gün geçtikçe azalıyor. Günümüzde ise siyah taksilerin geleceği tehlikede.
2045’te siyah taksiler yok olabilir
2025 yılının Ocak ayında yayınlanan bir rapora göre siyah taksiler, sektördeki gerileme durdurulmazsa 2045’te Londra sokaklarından silinecek. 1865’ten beri uygulanan ünlü The Knowledge sınavının daha basit ve dijital hale getirilmesini öneren rapor, yeni taksilerin yüksek maliyeti nedeniyle kredi desteği verilmesini de öneriyor. Pandemiden bu yana taksilerin dörtte biri kayboldu. Uber gibi uygulamalar da insanların zorlu sınavları geçip siyah taksi şoförü olması yerine Uber, Bolt gibi şirketlere başvurmasına neden oluyor.
Londra’da siyah taksiler hâlâ görünür ve ikonik olmaya devam ediyor. 2025 Şubat’ı itibariyle şehirde 16.847 siyah taksi bulunuyor. Ama bu rakam yıllar geçtikçe azalıyor. Londra Belediyesi şehrin önemli bir dokusunu koruyacak mı yoksa yılların getirdiklerine karışmamayı mı seçecek, sorusunun cevabını yıllar bize gösterecek.
Kaynak:
https://www.londonmuseum.org.uk/collections/london-stories/hailing-history-london-black-cabs
Bir Cevap Yazın