2. Dünya Savaşı’na katılan ülkeler düşmanlarını alaşağı etmek için bütün yeteneklerini, paralarını ve insan gücünü kullanıyordu. Fakat bazen istihbarat toplamak için karmaşık ilişkilere veya teknolojilere gerek duymadan da gizli bilgiler elde ediliyordu. Bu yöntemlerden birisini keşfeden Almanlar, Birleşik Krallık’a yaptıkları saldırılar konusunda bilgi almak için Londra’daki eski bir saat kulesini casus olarak kullanmaya karar verdi.
English
The Tower That Spied for the Germans: Big Ben
Big Ben, one of London’s most famous landmarks, caused unexpected concern for the British during the Second World War. The worry was that its famous hourly chimes might be giving information about London to the Germans. There was no spy, secret agent or traitor involved. The suspected source was the live sound of Big Ben being broadcast on BBC radio. The British took the possibility seriously enough that, for a time during the war, they replaced the live chimes with a recording.
The structure that visitors to London love to photograph is known to most of us as Big Ben. Strictly speaking, however, Big Ben is not the tower itself but the great bell inside Elizabeth Tower. The tower was known for many years as the Clock Tower, before being renamed Elizabeth Tower in 2012 in honour of Queen Elizabeth II’s Diamond Jubilee. Still, in everyday language, “Big Ben” has come to mean not only the bell but the whole tower.
Big Ben first rang in 1859. On New Year’s Eve in 1923, the BBC broadcast its famous chimes across the country for the first time. From then on, Big Ben became more than a sound heard in Westminster. It became a sound that helped set the time for millions of radio listeners.
The live chimes
During the Second World War, the sound of Big Ben took on an even deeper meaning. BBC broadcasts reached Nazi-occupied Europe, and for many listeners the chimes sounded like proof that London was still standing.
But in wartime, even the most innocent things could become matters of intelligence. The live broadcast of Big Ben was one of them.
According to a well-known story, German physicists listened closely to the live BBC broadcast of Big Ben’s chimes in an attempt to work out the weather in London. The theory was that temperature, humidity and air pressure affect the way sound travels, and that tiny differences in the tone of the bells could reveal clues about the city’s conditions.
It is a striking story. But the evidence for it is far from certain. Some assessments suggest that, with the recording and broadcasting technology of the 1940s, detecting such tiny differences and turning them into useful weather information would have been extremely unlikely.
The British switched to recordings
Even so, the story is not entirely without foundation. The BBC really did replace the live sound of Big Ben with recordings for a period during the war.
The reason, however, was not directly about the weather. The bigger fear was that the Germans might use the live broadcast to gather information about attacks on London. In the summer of 1944, V-1 flying bombs had become a serious threat to the capital. The Germans knew when they launched them, but they did not always know exactly where they landed.
An explosion heard during a live broadcast of Big Ben could have given them clues about their targeting. To remove that risk, the British replaced the live chimes with a recording for a time.
So Big Ben may not have literally spied for the Germans. But the British really did worry that its sound could carry useful information to the enemy.
Marks of war
Big Ben was part of the war not only through its sound but also through the tower itself. During the Second World War, the tower was blacked out. From 1939 to 1945, the clock faces were not illuminated because of wartime blackout rules.
On the night of 10 May 1941, a bomb dropped by a German aircraft damaged the top of the tower. Decorative ironwork and stonework were destroyed, but the tower itself survived.
Today, Big Ben is one of the most photographed landmarks in London. During the war, it was both a symbol of morale and a strategic sound source that had to be protected.
A little crooked
Big Ben has another curious feature: the tower leans slightly.
According to a BBC report, Elizabeth Tower leans 0.26 degrees to the north-west. At the top, that amounts to a shift of around half a metre.
Experts are not entirely sure what caused the lean. One theory is that the London clay beneath the tower may be drying out and causing small movements in the ground. But there is no need to panic for now. According to calculations, it could take between 4,000 and 10,000 years for the lean to become a serious problem.
So, if you ever visit London and take a photo in front of Elizabeth Tower, do not blame your camera too quickly if something looks slightly uneven. The photo may not be crooked. The tower already is.
Londra’ya gidenlerin önünde fotoğraf çektirmeye bayıldığı bu yapı, çoğumuzun bildiği adıyla Big Ben. Fakat aslında Big Ben kulenin değil, Elizabeth Kulesi’nin içindeki büyük çanın adı. Kule uzun yıllar Saat Kulesi olarak anıldı; 2012’de Kraliçe II. Elizabeth’in Elmas Jübilesi onuruna Elizabeth Kulesi adını aldı. Yine de halk arasında “Big Ben” denince artık yalnızca çan değil, kulenin tamamı akla geliyor.
Big Ben ilk kez 1859’da çaldı. 1923 yılbaşı gecesinde ise BBC, bu meşhur çan sesini radyodan bütün ülkeye duyurdu. Böylece Big Ben yalnızca Londra’daki insanların değil, radyonun başındaki milyonların da saatini belirleyen bir sese dönüştü.
Canlı çan sesi
İkinci Dünya Savaşı sırasında Big Ben’in sesi çok daha sembolik bir anlam kazandı. BBC yayınları Nazi işgali altındaki Avrupa’ya da ulaşıyor, bu ses birçok insan için Londra’nın hâlâ ayakta olduğunun işareti gibi duyuluyordu.
Fakat savaş döneminde en masum görünen şey bile istihbarat zaafına dönüşebilir. Big Ben’in canlı çan sesi de bunlardan biriydi.
Anlatılan meşhur hikâyeye göre Alman fizikçiler, BBC’de canlı yayımlanan Big Ben çanlarını dinleyerek Londra’daki hava durumunu anlamaya çalıştı. Teoriye göre sıcaklık, nem ve hava basıncı sesin yayılmasını etkiliyor; çan sesindeki küçük değişiklikler de şehrin hava şartları hakkında ipucu verebiliyordu.
Kulağa etkileyici geliyor. Fakat kaynaklara bakıldığında bu iddia tamamen kanıtlanmış değil. Hatta bazı değerlendirmelere göre 1940’ların kayıt ve yayın teknolojisiyle bu kadar küçük farkları ölçüp işe yarar bir hava bilgisine çevirmek son derece zordu.
İngilizler kayıt yayınlamaya başladı
Yine de hikâyenin tamamen uydurma olmayan bir tarafı var. BBC gerçekten de savaş sırasında Big Ben’in canlı çan sesini bir dönem kayıtla değiştirdi.
Ancak bunun nedeni doğrudan hava durumu değil, Almanların canlı yayından Londra’daki saldırılar hakkında bilgi çıkarabileceği korkusuydu. Özellikle 1944 yazında V-1 uçan bombaları Londra için büyük tehdit hâline gelmişti. Almanlar bu bombaları fırlattıklarında nereye düştüğünü her zaman kesin olarak bilemiyordu.
Big Ben’in canlı yayınında duyulabilecek bir patlama sesi, onlara hedefleme konusunda ipucu verebilirdi. İngilizler de bu ihtimali ortadan kaldırmak için canlı çan sesini bir süreliğine kayıtla değiştirdi.
Savaşın izleri
Big Ben yalnızca radyodaki sesiyle değil, kendisiyle de savaşın içindeydi. İkinci Dünya Savaşı sırasında kule tamamen karartıldı; 1939’dan 1945’e kadar saat kadranları savaş zamanı karartma kuralları nedeniyle aydınlatılmadı.
10 Mayıs 1941 gecesi ise bir Alman uçağının bıraktığı bomba kulenin tepesine zarar verdi. Süsleme demirleri ve taş işçiliği hasar aldı ama kule yıkılmadı.
Bugün turistlerin fotoğraf çekmek için yarıştığı Big Ben, o yıllarda hem moral sembolü hem de korunması gereken stratejik bir ses kaynağıydı.
Biraz da yamuk
Big Ben’in savaş hikâyesi kadar ilginç bir başka özelliği daha var: Kule hafifçe eğik.
Elizabeth Kulesi kuzeybatı yönüne doğru 0.26 derece eğiliyor. Bu da en üst noktada yaklaşık yarım metrelik bir kayma anlamına geliyor.
Uzmanlar bu eğilmenin nedeninden tam olarak emin değil. Bir ihtimal, kulenin üzerine inşa edildiği Londra kilinin zamanla kuruması ve zeminde küçük hareketlere yol açması. Ama şimdilik telaşlanmaya gerek yok. Hesaplamalara göre bu eğilmenin ciddi bir soruna dönüşmesi 4.000 ila 10.000 yıl sürebilir.
Yani bir gün Londra’ya gidip Elizabeth Kulesi’nin önünde fotoğraf çektirirseniz ve karede bir tuhaflık fark ederseniz hemen kamerayı suçlamayın. Fotoğraf yamuk çıkmamış olabilir; kule zaten biraz yamuk.
Kaynak: https://www.telegraph.co.uk/travel/news/big-ben-facts-things-didnt-know-london/
Kaynak 2: https://airminded.org/2019/01/16/a-tall-tale-of-big-ben/
Bir Cevap Yazın