İngiltere’nin başkenti Londra’da 47 yıldır yaşayan Hacı Mehmet Şahin onlarca yıldır Türkiye Diyanet Vakfı için gönüllü olarak çalışıyor. Şahin’in Londra’ya yolunun nasıl düştüğünü ve yıllar içerisinde hem kendisinin hem de şehrin değişimini anlattığı söyleşi oldukça ilgi çekivi detaylar barındırıyor. Mehmet Şahin’in hayatı hakkında daha fazla detay öğrenmek isterseniz yazının altında bulunan videoyu da izleyebilirsiniz.
English
“We Came for Five Years, but We Have Been Here for 47”: Mehmet Şahin’s Story of Life in Britain
Hacı Mehmet Şahin has lived in London, the capital of the United Kingdom, for 47 years and has worked voluntarily for the Türkiye Diyanet Foundation for several decades. In this interview, Şahin explains how his journey brought him to London and reflects on how both his own life and the city have changed over the years. His story contains many fascinating and moving details.
To learn more about Mehmet Şahin’s life, you can also watch the video at the bottom of this article.
Could you briefly introduce yourself?
Peace be upon you. My name is Mehmet Şahin. I was born on 27 October 1954 in Süleymaniye, Istanbul. I grew up in a poor family. My father worked as a porter at the fruit and vegetable market, while my mother worked as a nursing assistant at Süleymaniye Hospital.
We lived in Süleymaniye until I was seven and then moved to Yedikule. I completed middle school. However, after my mother suffered a stroke, I had to leave school and start working.
What were your childhood and youth like? What memories from those years have stayed with you?
I started working at the age of fifteen for a company that produced electronic equipment. I worked there for around fifteen or sixteen years.
Later, I married my wife, who was from Silivri, through an arranged introduction. May Allah be pleased with her and grant her a place in paradise. I lost my wife ten years ago.
After we married in 1978, we established a company in her name. Of course, both my business partners and I made some mistakes, and we lost money. When we found ourselves in financial difficulty, our path eventually led us to London.
What were you doing in Türkiye before coming to the United Kingdom?
I worked in the electronics sector in Türkiye for many years. Later, my wife and I established our own company. However, things did not go as planned, and we lost a significant amount of money.
At the time, Ulusoy operated coach services to Europe. I also knew Cemal Ulusoy very well. One day, I went to him and explained my situation. He told me to visit the company’s office in Gümüşsuyu and put my name down. In this way, Allah opened a door for us, and we came to the United Kingdom.
How did you decide to move to the United Kingdom at that time?
The main reason was the financial difficulty we had experienced. Some of my late wife’s relatives were already living here. Her cousin, the daughter of one of her aunts, came to collect us when we arrived.
We originally came for five years. But when I look back now, 47 years have passed. We still think that one day we will return.
What were your first years in the United Kingdom like? Did you experience financial difficulties or problems with the language?
On the evening I arrived, I immediately went out to look for work. A man at one company told me, “Come tomorrow morning and start straight away.” So I went back the next morning and began working.
At first, I earned around £30 a week. My wife already knew how to sew, and she also learned how to use the machines. We worked very hard together. I worked as a presser. After about eight months, my weekly wage increased to £60.
Thanks be to Allah, I managed to pay off all my debts within two years. However, we worked extremely long hours. Sometimes I would return home at three in the morning and go to bed at half past three or four. Then I would get up at half past seven or eight and go back to work.
During the 24 years I worked after arriving here, I changed factories four times. My wife and I earned good money together, but our entire lives revolved around work.
One of the greatest difficulties we experienced was having to leave our eldest son in Türkiye. We were only able to bring him to join us after receiving our documents. I can still remember the first time he met his younger brother. At the airport, they reached out towards one another through the glass. That period was very difficult for both me and my wife. She was an incredibly patient woman.
When you look back today, how do you feel about the language barrier?
One of my greatest regrets is that I devoted myself entirely to work and did not learn English. I wish I had spent some of the time I gave to work on learning the language instead.
Today, we can communicate our basic needs. In the early years, however, market traders and foreign shopkeepers in areas with large Turkish communities had even learned Turkish numbers. When giving prices, they would say things such as “two lira”, “three lira” or “three and a half lira”. This meant that people could manage their daily lives to some extent using only Turkish.
When you compare the London of your early years with the city today, what changes do you see in social life?
There is a huge difference between life then and life today. In those years, people often knew one another because they worked in the same factories.
People worked almost seven days a week. If they wanted to visit someone, they usually did so on a Saturday because they might not have work the following day. Visiting people on other days was generally not possible.
Wages were paid at around five o’clock on Fridays. People would receive their wages, do their shopping and go home. On that evening, instead of cooking, it was common to buy food from outside, such as fish and chips or doner kebab.
Transport was also very different from today. I bought my first car in 1988. I even remember getting lost when I tried to drive into the city centre. At that time, travelling around London and finding your way was much more difficult than it is now.
When did your voluntary work with the Diyanet Foundation begin, and how did it develop?
When I was young, I did not read the Qur’an very much. My late father would only take us by the hand and bring us to the mosque for Eid prayers. For some time after arriving in the United Kingdom, my life continued in much the same way.
I had a hodja friend at Aziziye Mosque. Through him, I became more committed to worship and voluntary work. One day, I came home from work and told my wife, “From now on, do not disturb me. I am going to begin praying.” She was surprised and asked whether everything was all right. Although I had always been someone who loved working, I suddenly devoted myself to worship and service.
This was, in fact, the life I wanted: to care for poor and vulnerable people and to deliver help to those in need.
We had a teacher named Yaşar Çolak at the Diyanet Foundation. He was appointed here as an adviser in 2002. In 2004, he said to me, “Brother, come and work with us.” That was how my work at the foundation began. I have been there since 2004. The foundation is my red line; I would never want it to come to any harm.
I spend almost all my time there. I have travelled to around twenty African countries, including Uganda, Tanzania and Somalia. I have seen with my own eyes the conditions in which people live there.
Over time, our brothers and sisters in the United Kingdom came to know us and trust us. That trust brings a great deal of responsibility. I am extremely careful in these matters because I do not want to carry the burden of having wronged anyone.
We try to serve the foundation and people in need in Africa as much as we can. Last year, I collected 1,250 shares for the Qurbani campaign. Although my health now prevents me from travelling as much as I used to, I believe we may exceed that number this year.
Based on your own experiences, what advice would you give to young people and those who have recently moved to the United Kingdom?
One of the most important lessons people can take from my life is that they should not focus only on work. Working is, of course, very important, but people who move to the United Kingdom must learn English. I did not devote enough time to it in those years, and I still feel the consequences of that today.
People should also manage their earnings carefully. My late wife would often say to me, “Mehmet, let us put some money aside. One day, we may face difficulties.” I would reply, “We have earned it today, so let us spend it today. Tomorrow is in Allah’s hands.” But I later understood that people also need to think about their future.
Our children who grow up here live in very comfortable conditions and often have everything they need. Yet in countries such as Somalia, I have seen children playing football in slippers or with bare feet. I would therefore like young people to think not only about themselves, but also about the oppressed, the poor and those in need.
Is there anything else you would like to add?
I have two sons, Sonay and İlkay. I am pleased with them, and may Allah also be pleased with them. They are my hands and feet. From time to time, they also become the hands and feet of our foundation.
I ask everyone here, whether they are able to help or not, to think about the poor, the oppressed and those in need.
May Allah be pleased with everyone. I thank everyone who has contributed. May Allah bless their earnings and lead them to the best of places.
Mehmet Amca, kendinizi kısaca tanıtabilir misiniz?
Selamünaleyküm. Ben Mehmet Şahin. 27 Ekim 1954’te İstanbul Süleymaniye’de doğdum. Fakir bir ailenin çocuğuyum. Babam sebze halinde hamallık yapardı, annem ise Süleymaniye Hastanesi’nde hastabakıcı olarak çalışırdı.
Yedi yaşıma kadar Süleymaniye’de yaşadık, ardından Yedikule’ye taşındık. Ortaokulu bitirdim. Ancak ortaokuldan sonra rahmetli annem felç geçirdiği için okuldan ayrılmak ve çalışmaya başlamak zorunda kaldım.
Çocukluğunuz ve gençlik yıllarınız nasıl geçti? O yıllara dair aklınızda kalan şeyler neler?
On beş yaşında elektronik malzemeler üreten bir şirkette çalışmaya başladım. Orada yaklaşık on beş veya on altı yıl çalıştım.
Daha sonra görücü usulüyle, Silivrili olan eşimle evlendim. Allah ondan razı olsun, mekânı cennet olsun. Eşimi on yıl önce kaybettim.
1978 yılında evlendikten sonra eşimin üzerine bir şirket kurduk. Elbette benim de ortaklarımın da bazı hataları oldu ve para kaybettik. Maddi olarak zor duruma düşünce yolumuz Londra’ya düştü.
İngiltere’ye gelmeden önce Türkiye’de neler yapıyordunuz?
Türkiye’de uzun yıllar elektronik sektöründe çalıştım. Daha sonra eşimle birlikte kendi şirketimizi kurduk. Ancak işler istediğimiz gibi gitmedi ve önemli miktarda para kaybettik.
O dönemde Ulusoy’un Avrupa’ya giden otobüsleri vardı. Cemal Ulusoy’u da yakından tanıyordum. Bir gün kendisine giderek durumumu anlattım. Bana Gümüşsuyu’ndaki şirkete gitmemi ve ismimi yazdırmamı söyledi. Böylece Allah bize bir kapı açtı ve İngiltere’ye geldik.
O dönemde İngiltere’ye gelmeye nasıl karar verdiniz?
Aslında kararımızın temelinde yaşadığımız maddi sıkıntılar vardı. Burada rahmetli eşimin akrabaları bulunuyordu. Teyzesinin kızı bizi karşılamaya geldi.
Beş yıllığına gelmiştik. Fakat bugün bakıyorum, 47 yıl olmuş. Hâlâ bir gün geri döneceğiz diye düşünüyoruz.
İngiltere’ye geldiğiniz ilk yıllar nasıl geçti? Maddi imkânlar ve dil konusunda zorlandınız mı?
Geldiğim akşam hemen iş aramaya gittim. Bir şirketteki yetkili, “Yarın sabah gel, hemen başla,” dedi. Ertesi sabah işe başladım.
İlk zamanlarda haftalık yaklaşık 30 sterlin kazanıyordum. Eşimin dikiş bilgisi vardı ve makineleri kullanmayı da öğrenmişti. Birlikte çok çalıştık. Ben ütü yapıyordum. Sekiz ay kadar sonra haftalık kazancım 60 sterline yükseldi.
Allah’a şükür, iki yıl içinde bütün borçlarımı ödedim. Fakat gerçekten çok yoğun çalışıyorduk. Bazen gece üçte eve gelir, üç buçuk veya dört gibi yatardım. Sabah yedi buçukta ya da sekizde yeniden kalkarak işe giderdim.
Buraya geldikten sonraki 24 yıllık çalışma hayatımda dört farklı fabrika değiştirdim. Eşimle birlikte iyi para kazanıyorduk. Fakat bütün hayatımız çalışmakla geçti.
Bu süreçte yaşadığımız en büyük zorluklardan biri, büyük oğlumuzu Türkiye’de bırakmak zorunda kalmamızdı. Evraklarımızı aldıktan sonra onu da yanımıza getirebildik. Kardeşiyle ilk karşılaşmalarını hâlâ hatırlıyorum. Havalimanında, camın iki tarafından ellerini birbirlerine uzatmışlardı. O dönem hem benim hem de eşim için çok zordu. Eşim gerçekten çok sabırlı bir insandı.
Dil konusunda bugün geriye baktığınızda ne düşünüyorsunuz?
Bugün beni en fazla üzen şeylerden biri, o dönemde kendimi tamamen işe vermem ve İngilizce öğrenememiş olmamdır. Keşke çalışmaya ayırdığım zamanın bir kısmını İngilizce öğrenmeye ayırsaydım.
Bugün temel ihtiyaçlarımızı anlatacak kadar konuşabiliyoruz. İlk geldiğimiz yıllarda ise Türklerin yoğun olduğu bölgelerde pazar esnafı ve yabancı dükkân sahipleri bile Türkçe rakamları öğrenmişti. Fiyat söylerken “iki lira”, “üç lira” veya “üç buçuk lira” diyorlardı. Bu nedenle insan, Türkçe konuşarak da günlük hayatını bir şekilde sürdürebiliyordu.
İlk geldiğiniz yıllarla bugünün Londra’sını karşılaştırdığınızda toplumsal hayatta nasıl bir değişim görüyorsunuz?
Eski hayatla bugünkü hayat arasında çok büyük fark var. O dönemlerde insanlar genellikle aynı fabrikalarda çalıştıkları için birbirlerini tanırlardı.
Haftanın neredeyse yedi günü çalışılırdı. İnsanlar birbirlerini ziyaret edecekse genellikle cumartesi günü giderdi, çünkü ertesi gün iş olmayabilirdi. Diğer günlerde ziyarete gitmek pek mümkün değildi.
Maaşlar cuma günü saat beş civarında verilirdi. İnsanlar maaşlarını aldıktan sonra alışveriş yapar ve evlerine giderlerdi. O akşam evde yemek pişirmek yerine dışarıdan balık ve patates ya da döner gibi yiyecekler almak önemli bir alışkanlıktı.
Ulaşım da bugünkü gibi değildi. İlk arabamı 1988’de aldım. Şehir merkezine gittiğimde yolumu kaybettiğimi bile hatırlıyorum. O dönem Londra’da bir yere gitmek ve yolunu bulmak bugünkünden çok daha zordu.
Diyanet Vakfı’ndaki gönüllülüğünüz ne zaman başladı? Bu süreç nasıl gelişti?
Gençliğimde çok fazla Kur’an okumazdım. Rahmetli babam yalnızca bayram namazlarında elimizden tutar ve bizi camiye götürürdü. İngiltere’ye geldikten sonra da bir süre hayatım bu şekilde devam etti.
Aziziye Camii’nde tanıdığım bir hoca arkadaşım vardı. Onun vesilesiyle ibadete ve gönüllü çalışmalara yöneldim. Bir gün işten eve geldiğimde eşime, “Artık beni rahatsız etmeyin, ibadete başlayacağım,” dedim. Eşim şaşırarak bir sorun olup olmadığını sordu. Çok çalışmayı seven bir insanken bir anda kendimi ibadete ve hizmete verdim.
Aslında istediğim hayat buydu: fakirlerle ve ihtiyaç sahipleriyle ilgilenmek, onlara yardım ulaştırmak.
Diyanet Vakfı’nda Yaşar Çolak hocamız vardı. Kendisi 2002’de buraya müşavir olarak atanmıştı. 2004 yılında bana, “Ağabey, gel birlikte çalışalım,” dedi. Böylece vakıftaki çalışmalarım başladı. 2004 yılından beri buradayım. Vakıf benim kırmızı çizgimdir; vakfın zarar görmesini asla istemem.
Zamanımın neredeyse tamamını burada geçiriyorum. Uganda, Tanzanya ve Somali dâhil olmak üzere yaklaşık 20 Afrika ülkesine gittim. Oradaki insanların hangi şartlarda yaşadığını kendi gözlerimle gördüm.
İngiltere’deki kardeşlerimiz de zaman içerisinde bizi tanıdı ve bize güvendi. Bu güven çok büyük bir sorumluluk. Kimsenin vebalini almak istemediğim için bu konularda son derece dikkatli davranıyorum.
Vakfımız ve Afrika’daki ihtiyaç sahipleri için gücümüz yettiğince hizmet etmeye çalışıyoruz. Geçen yıl kurban çalışmaları kapsamında 1.250 hisse topladım. Sağlık durumum nedeniyle artık eskisi kadar seyahat edemesem de bu yıl bu rakamı aşabileceğimizi düşünüyorum.
Bugün gençlere ve İngiltere’ye yeni taşınanlara kendi tecrübelerinizden hareketle ne tavsiye edersiniz?
Benim hayatımdan çıkarılabilecek en önemli derslerden biri, insanın yalnızca çalışmaya odaklanmaması gerektiğidir. Çalışmak elbette çok önemli, fakat İngiltere’ye gelen insanların mutlaka İngilizce öğrenmesi gerekir. Ben o yıllarda buna yeterince zaman ayırmadım ve bugün bunun eksikliğini hissediyorum.
İnsan kazandığını da dikkatli kullanmalı. Rahmetli eşim bana sürekli, “Mehmet, biraz para biriktirelim. Bir gün sıkıntıya düşebiliriz,” derdi. Ben ise “Bugün bulduk, bugün yiyelim. Yarın Allah kerim,” diye cevap verirdim. Fakat insanın geleceğini de düşünmesi gerekiyormuş.
Burada büyüyen çocuklarımız çok rahat şartlarda yaşıyor ve çoğu zaman her şeye sahip oluyor. Fakat Somali gibi ülkelerde terlikle veya yalın ayak futbol oynayan çocuklar gördüm. Bu nedenle gençlerin yalnızca kendilerini değil, mazlumları, fakirleri ve ihtiyaç sahiplerini de düşünmelerini isterim.
Son olarak eklemek istediğiniz bir şey var mı?
İki oğlum var: Sonay ve İlkay. Onlardan razıyım; Allah da onlardan razı olsun. Onlar benim elim ve ayağım. Zaman zaman vakfımızın da eli ve ayağı oluyorlar.
Buradaki herkesten, yardım etsin veya etmesin, fakirleri, mazlumları ve ihtiyaç sahiplerini düşünmelerini rica ediyorum.
Allah herkesten razı olsun. Emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Allah kazançlarını bereketlendirsin ve herkesi en güzel yerlere ulaştırsın.
Bir yanıt yazın